Baas in eigen buik. Gastcolumn Stefan Kleintjes

'Ik mocht niet thuis bevallen'.
'Ik moest ingeleid worden.' 
'Ik mocht in bad van mijn verloskundige, maar voor het persen moest ik wel uit het bad.' 

Allemaal opmerkingen die ik sinds jaar en dag hoor van pas bevallen vriendinnen. Maar ook mijn moeder weet nog precies te vertellen wat ze ruim zoveel jaar geleden bij mijn geboorte mocht en moest. Het mogen en moeten wordt als vanzelfsprekend in de mond genomen. Is dat wel zo normaal? Bepaalt iemand anders wanneer en hoe jouw laatste loodjes van de zwangerschap eindigen?
Let op! Je bent een volwassen vrouw. Als je geen wandelende broedmachine bent, word je in staat geacht om je eigen beslissingen te nemen. Zo mag je zelf weten of je wel of niet een preventief medisch onderzoek ondergaat of dat je wel of niet de geadviseerde medicijnkuur neemt. Je bepaalt helemaal zelf of je op je buik of rug ligt en ook of je wel of niet in bad gaat en wanneer je er weer uitkomt. En ook jij bepaalt wie er aan je buik mag zitten of wie er, zij het voor het genot, zij het voor onderzoek, in of aan je intieme delen van jouw lijf zit. 
Maar groeit er een nakomeling in jouw baarmoeder, dan is plotseling alles anders. Nou ja, niet meteen.

Tot de zwangerschapsduur van 24 weken ben jij, als zwangere vrouw, baas in eigen buik. Daar hebben de dolle Mina's in de jaren zeventig hard voor gestreden. Is de 24-wekengrens voorbij, dan begint het paternalisme. Jij, als aanstaande moeder, wordt blijkbaar als leek beschouwd als het gaat om jouw zwangerschap, jouw bevalling en jouw ongeboren kind. Dat jij je nakomeling 24 uur per dag bij je draagt, ettelijke keren per dag voelt trappelen en hikken en dat jij vanaf het prille begin onlosmakelijk met je kind verbonden bent en altijd zult zijn, wordt kordaat terzijde geschoven.

De buitenwereld neemt de macht over en degradeert jou, als aanstaande moeder, tot slechts een omhulsel van je ongeboren kind. De wittejassenmaffia doet dit met een hoop mooie woorden af: 'U wilt toch ook het beste voor uw kind?' of 'U wilt toch ook een gezonde baby?' Familie ondersteunt deze woorden door duidelijk te laten blijken dat je pas een goede moeder zult zijn als je jezelf ondergeschikt maakt aan de medische experts. Alsof jezelf onderwerpen aan een witte jas gegarandeerd de beste uitkomst van de zwangerschap geeft.

Je wordt als omhulsel erg eigenwijs gevonden als je een behandeladvies in de wind wilt slaan. Stel nu dat je niet ingeleid wilt worden op de door de medisch expert aangewezen uiterste houdbaarheidsdatum van je zwangerschap. Of dat je niet een voorgestelde keizersnede wilt ondergaan maar een vaginale (stuit)bevalling af wilt wachten? Wat voor keuze heb je dan nog? De witte jas in het ziekenhuis biedt je dan: donderpreken, misleiding en in sommige gevallen zelfs een melding bij het AMK. Bijna alle verloskundigen laten je in de kou staan. Maar mogen deze dingen zomaar? Hoe zit het met jouw rechten? 
Jouw rechten als vrouw? Jouw rechten als mens?

In december 2010 is er een uitspraak geweest van het Europese Hof van de Rechten voor de Mens. Anna uit Hongarije wilde graag thuis bevallen, maar onduidelijkheden in de Hongaarse situatie beletten Anna om thuis te baren. Het Hof deed toen de volgende uitspraak: 'The right concerning the decision to become a parent includes the right of choosing the circumstances of becoming a parent.' Deze uitspraak is gebaseerd op een onvervreemdbaar mensenrecht, namelijk het recht op eerbiediging van privé- , familie- en gezinsleven.

Laten we net als de dolle Mina's jaren geleden deden: strijden. Samen sterk om altijd Baas in Eigen Buik te zijn!

Deze column 'Baas in eigen buik' is met toestemming overgenomen van Kenniscentrum Borstvoeding

http://www.borstvoeding.com/columns/buik.html

Nieuw in de Appstore:BVcomApp - Webbrowsing & Leesgemak voor € 0,79

http://www.borstvoeding.com/app/bvcom.html

Tijdens de aankomende conferentie Human Rights in Childbirth worden bovengenoemde misstanden besproken. Op deze conferentie zullen naast professionals juist ook moeders hun stem laten horen. 

Revolutie

Het zal een revolutie zijn wanneer we niet alleen maar zeggen dat moeders belangrijk zijn. Het zal een revolutie zijn wanneer we allemaal eindelijk beginnen het moederschap en het zorgen voor kinderen te behandelen alsof het écht het allerbelangrijkste is!


Noami Wolf. Valse Verwachting pag. 289.

Autonomie

     Te veel vrouwen die zwanger zijn en gaan bevallen, krijgen onvoldoende de kans om zelf na te denken en zelf overwogen keuzes te maken over de zaken die henzelf en hun nog ongeboren kind aangaan. Denk aan de keuze voor de thuisbevalling en niet bestookt willen worden met risico praatjes tijdens de zwangerschap. Denk ook aan niet gestoord willen worden, je eigen gang kunnen gaan, vrij rondlopen en eigen intuïtie volgen tijdens de bevalling.

     Er wordt heel veel onnodig betutteld met adviezen en te veel met sturende aanwijzingen (protocollen) gewerkt tijdens de begeleiding van normale zwangerschappen en bevallingen.

     Gedrag van individuele vrouwen is niet te lezen in een statistiek en kan ook niet gestuurd worden via een protocol. Vrouwen zijn geen cijfertjes en hun gedrag is ook niet te vatten in regels. Vrouwen zijn stuk voor stuk unieke mensen van vlees en bloed. Ze lopen rond en hebben een hoofd, daarmee denken ze allemaal zelf na. Laat vrouwen het vooral zelf bepalen ....

Happy Nederland

Nederland, land van vrijheid en blijheid.  


In heel Nederland kun je thuis bevallen met een eigen verloskundige of huisarts, als je zo slim bent, goed om je heen te kijken en navraagt over wie, wat doet en tegen welke prijs.

Ja, we betalen voor verloskundige zorg, ziektekosten verzekering en het kost extra geld, om een eigen verloskundige bij de bevalling te hebben, omdat die service nog niet in het basispakket zit. Er zijn verloskundigen die dat type persoonlijke service wel geven zonder extra betaling. Deze nobele dames hebben daarvoor weloverwogen ethische redenen.


Verder is er in de eigen leefomgeving in Nederland een ziekenhuis dat 24/7 uur specialistische verloskundige service biedt als dat nodig is. De filosofie hierachter is 'extra zorg waar nodig, adequaat en dicht bij huis'.


Voor een optimale beval structuur met thuisbevallingen heb je, betrouwbare specialistische verloskundige back-up service van ziekenhuizen nodig. Heel vaak is die back-up service overigens niet nodig, de verloskundigen en huisartsen zijn bekwaam, hebben de tijd en ze kennen de vrouwen, dat helpt vrouwen om gewoon thuis en in alle rust te kunnen bevallen.


Praktisch als wij Nederlanders zijn hebben we de service en de betaling daarvoor, zeer lang geleden goed geregeld. We zijn één van de weinige landen in de wereld die hier meer dan honderd jaar ervaring mee hebben. Maar binnenkort niet meer. Ziekenhuizen gaan zorg concentreren en sluiten de verlos afdelingen die weinig of geen profit opleveren. Weg back-up service, zoek het maar uit.....


Bevallen is zeker niet zo gevaarlijk als wel wordt voorgesteld in de media en gezegd wordt door mensen die geen reeks van meer dan 250 thuisbevallingen hebben begeleid. Maar back-up service heb je wel bij nodig!

Er is al jaren een campagne aan de gang om thuisbevallen in Nederland te ontmoedigen. Niet omdat de thuisbevalling onveilig of onverantwoord is, maar voor de Euro's die de ingrepen bij bevallingen voor de specialisten en/of voor de ziekenhuizen opleveren. Aan back-up service alleen wordt niet verdient.


Hoe meer gezonde vrouwen na een ongecompliceerde zwangerschap in een ziekenhuis bevallen, hoe meer ingrepen er plaats vinden, weten we uit onderzoek.


Uit eigen ervaring weet ik van de 24 uurs bevallingen dat je met de betrokken vrouwen meegezogen wordt met de medische kijk op bevallen in de ziekenhuizen. Er wordt op je gelet en je wordt daardoor, veronderstel ik, actiever (meer interventies) dan bij thuisbevallingen. Het effect ervan is cumulatief, de ene interventie roept de volgende op en kan eindigen in de noodzaak specialistische hulp in te roepen.


Uit de ziekenhuis cultuur komt verder veel bangmakerij over beval risico's voort. Het verkeerde perspectief over gewoon bevallen is daar de grootste oorzaak van. Optimaal is de omgeving niet, vrouwen worden afhankelijk gemaakt en in bed gelegd en dat werkt averechts en verstoort soepel verloop van een normale bevalling.


Dus aan de slag dan maar en niet meer overdrijven over die risico's. Vrouwen die de zwangerschap gewoon doorkomen kunnen thuis bevallen en dat is feest.


De specialisten en ziekenhuizen die hun zorgplicht en maatschappelijke verantwoording ontlopen door de verlos afdelingen te sluiten moeten we 'NU' teruggeroepen. Zij dienen betrouwbare specialistische verloskundige back-up service te bieden. Waarvoor zijn ze er anders?


Het gaat om vertrouwen, vrouwen zullen de zwangerschap, bevalling en het moederschap in vol vertrouwen moeten beleven en ervaren en het proces zien als een normale, 'bijzondere' levens gebeurtenis. Zij moeten net als hun moeders overtuigd zijn van het eigen vermogen een kind zelf te baren.

 Vrijheid, blijheid en authentiek kunnen zijn, zelf kiezen en zelf regelen? Typisch Nederlands of een universeel mensen recht?



Http://petities.Nl/petitie/afdeling-acute-verloskunde-meppel-moet-blijven

http://petities.Nl/petitie/recht-op-autonome-keuze-voor-zwangeren

 Herbevestig a.u.b. je ondertekening van de beide petities via de mails die je erna ontvangt.

Gouden Ooievaar

Verloskundige Rebekka Visser wint Gouden Ooievaar

Jaarlijks reikt vrouwenblad Libelle een medische award uit aan een persoon met speciale verdiensten in de zorg. In de herfst van 2011 zocht Libelle de beste verloskundige van Nederland. Lezeressen konden hun stem uitbrengen op drie geselecteerde kandidaten. Winnares met 60% van de stemmen werd Rebekka Visser (42), vroedvrouw van praktijk Springtij te Usquert in Noord-Groningen.

Rebekka, genomineerd in de categorie “vooruitstrevende samenwerking met gynaecologen”, onderscheidt zich door haar bijzondere inzet voor meer autonomie en inspraak door vrouwen bij hun bevalling. Haar motto: “Vrouwen moeten zelf de regie kunnen houden”

“Baren kun je prima zelf” staat er op de website van haar praktijk Springtij te lezen. Het tekent haar visie op bevallen. Voor Rebekka is een vrouw die gaat bevallen een actieve partij. Haar technische kennis en kunde stelt zij bescheiden in dienst van de natuurlijke deskundigheid van haar cliënt. Om goed te kunnen bevallen, moet een vrouw gebruik kunnen maken van haar eigen mogelijkheden en zelf de regie voeren. Rebekka ziet het als haar taak vrouwen daarin te steunen. Daarom begeleidt zij een beperkt aantal cliënten intensief en gaat zij bij overdracht naar de tweede lijn altijd mee naar het ziekenhuis. Op die manier ziet zij er op toe dat de wensen van haar cliënt ook in een omgeving met stricte protocollen gehoord en gerespecteerd worden. Zij wil graag meer inspraak aan het ziekenhuisbed en bespreekt dit onderwerp regelmatig met gynaecolgen. “Want een betere samenwerking met de zwangere zelf vergroot de kans op een goede bevallingservaring, óók als er complicaties zijn.”

Rebekka Visser brengt haar vooruitstrevende visie niet alleen onder de aandacht in haar werk als verloskundige maar ook in diverse neven-activiteiten. Op haar blog 'vroedvrouw en radicaal' breekt zij een lans voor de zelfredzaamheid van vrouwen bij hun bevalling en stelt kritische vragen over de werkwijze van verloskundigen en gynaecologen. In december 2010 initiëerde zij de petitie “Recht op autonome keuze voor zwangeren” gericht aan minister Schippers van Volksgezondheid. Hiermee wil zij het zelfbeschikkingsrecht opeisen voor zwangere vrouwen ten aanzien van de omstandigheden waaronder zij bevallen. Tevens vervult zij een prominente rol binnen de Geboortebeweging die begin 2011 werd opgericht en is uitgegroeid tot een breed platform van verloskundigen, doula's, moeders en andere geïnteresseerden die zich willen inzetten voor het behoud van de natuurlijke bevalling.

In een reactie vanuit haar praktijk Springtij in Usquert zegt Rebekka: “Ik had nooit verwacht dat ik hiervoor in aanmerking zou komen, zowel de nominatie als de prijs verrasten mij enorm! Ik vind het fantastisch om te merken dat iets waar ik me hard voor maak kennelijk zo leeft onder de mensen die hebben gestemd. Een bevalling kun je maar één keer doen. Ik hoop dat meer vrouwen zich durven uit te spreken bij de verloskundige en de gynaecoloog, zodat ze tevreden op hun bevalling kunnen terugkijken.”

http://www.vroedvrouwenradicaal-rebekka.blogspot.com/

http://www.springtij.com/welkom.html

November 2011

Van Happy zwanger naar Happy Birth

Om  succesvol te bevallen is het gevoel van controle en meebepalen voor vrouwen van het allergrootste belang [1,2]. Vrouwen moeten daarbij een veilige omsloten plek hebben en kunnen ‘nesten’ [3-6]. Is de plek veilig, dan bevallen vrouwen beter als zij zelf de houding kunnen bepalen en hun intuïtie volgen [6-12]. Evident van belang is de wijze van begeleiden en

de opbouw van relatie. Het motiveert vrouwen en maakt hen uiteindelijk slagvaardig en succesvol [1,2,4,13-20]. De tien ‘TOP’ Tips voor verloskundigen zijn een samenvatting van eeuwenoude ervaring en recente literatuur. Ze dragen bij aan het scheppen van de meest optimale condities voor de bevalling en bevorderen hoogstwaarschijnlijk ook het werkplezier van verloskundigen.

De 8 oorspronkelijke ‘TOP’ Tips voor verloskundigen zijn van Gillian Fletcher en zijn onderdeel van de ‘Campaign for Normal Birth’ in het Verenigd Koninkrijk [4,21]. De Tips zijn vertaald, bewerkt en aangevuld naar tien ‘TOP’ Tips voor verloskundigen’ door Gré Keijzer - Landkroon en Tine Oudshoorn.

1. Geef haar de leiding, laat haar ‘het’ doen Normaal bevallen, geeft vrouwen een enorme voldoening, wanneer zij het gevoel van controle en meebepalen ervaren. ‘De bevalling levert zoveel op dat het de moeite waard is’ zeggen veel vrouwen. Creëer een ‘JA cultuur’, van bereid zijn tot alles. Onze intenties worden voor 60 - 90 %  vertaald in onze lichaamstaal, een zeer sterke vorm van communicatie. Wanneer wij vrouwen de leiding willen geven, moeten we dat ook echt en helemaal doen. Vraag uzelf daarom steeds af: geef ik haar nu controle, heeft zij nu de

leiding? Vertrouw ik haar, kan ik loslaten, kan zij het zelf doen? Observeer en communiceer met anderen over uw contacten en communicatie met vrouwen en vraag open aan vrouwen of u haar voldoende ondersteunt en haar het gevoel van controle geeft [16].

2. Wacht rustig af en kijk toe Geduld helpt vrouwen die normaal bevallen het meest. Om de natuur zelf te laten bepalen hoeveel tijd voor bevallen nodig is, moeten wij vertrouwen hebben in de vrouwen en in het fysiologische proces. Hiertoe hebben wij gedegen en uitgebreide kennis nodig van, en ervaring met, het verloop van de normale bevalling en wanneer de tijd rijp is om op te treden. Steeds moeten we in gedachten houden dat er remmingen kunnen

spelen tijdens een bevalling, die van niet medische aard zijn [6,21].

3. Bouw haar een nest Zoogdieren proberen een warme, veilige en donkere plek te vinden om te baren. Mensen zijn daarop geen uitzondering. Als wij manieren kunnen vinden om een besloten en veilige omgeving voor vrouwen te scheppen waarin vrouwen zich privé en zeker voelen, is het waarschijnlijk dat hun kansen op een normale bevalling verbeteren [21].

4. Weerhoud haar op bed plaats te nemen Onze grootste hulp bij de baring is de zwaartekracht. Vanwege historische en culturele redenen dwingen wij vrouwen op hun rug te bevallen. Staan en lopen zijn tijdens de ontsluiting en uitdrijving meer in overeenstemming met de wetten van de natuur en meest effectief. Het is van belang dat wij vrouwen met alle houdingen en het gebruik van de eigen intuïtie ruim vóór de bevalling bekend en vertrouwd maken. Ze moeten

weten dat zij tijdens een fysiologische uitdrijving instinctief wisselende verticale houdingen zullen aannemen. Deze zijn optimaal voor spontaan verloop van hun baring. Wanneer de vrouw zich zichtbaar comfortabel voelt, ga haar dan niet sturen of verhuizen om een organisatorische reden. Een toucher kan ook op een stoel of staand worden uitgevoerd.

Europese vrouwen, die aan het eind van de staande uitdrijving niet makkelijk de klassieke diepe inlandse hurkzit kunnen aannemen zonder hiel ondersteuning, kunnen dit wél met gebruik van de baarschelp [7,8].

5. Rechtvaardig interventies Handelingen, onderzoeken en technologie zijn prachtig, behalve wanneer ze je belemmeren. Van de opmerkelijke nieuwe technologische interventies bij ontsluiting en uitdrijving zijn we gaan begrijpen dat ene technologische ingreep waarschijnlijk een volgende interventie noodzakelijk maakt. Dit creëert een ‘cascade’ van ingrepen die uitloopt op een kunstverlossing. We moeten onszelf steeds opnieuw afvragen: ‘is deze handeling

gerechtvaardigd’, ’is dit echt nodig’. Zijn er alternatieven voorhanden voor toucher’s en kunstmatig breken van de vliezen? Wat gebeurt er als we niets doen? [6,21].

6 Laat haar steeds als eerste spreken Tijdens contacten met elkaar laten we vrouwen steeds het eerst aan het woord. Door haar als eerste te laten spreken kan zij leiding nemen en houden. We vragen door met open vragen, als het ons niet duidelijk is of om dieper op een item in te gaan. Hiermee bevorderen we haar gevoel voor controle en stimuleren we haar zelf te formuleren en zelf na te denken over zaken die haarzelf, haar zwangerschap en haar eigen bevalling aangaan. Op deze wijze bouwen vrouwen vertrouwen in eigen kunnen op. Ook haar beslissingen krijgen, doordat

zij zelf kiest na zelf te overwegen, meer kwaliteit [16].

7 Luister naar haar Onze beste informatiebron is de vrouw zelf. Echter, de gemedicaliseerde cultuur van ‘wij weten wat goed voor je is’ (waarin de vrouw volgt en bijna nooit nee zegt) maakt dat wij niet meer gewend zijn haar te raadplegen. We verliezen daarmee ook onze vaardigheden in het onderkennen van haar non-verbale signalen: haar lichaamstaal, gebaren, gelaatsuitdrukking, geluiden enzovoort. Het is nodig dat wij haar en zij ons leert kennen en wij een

doorlopende relatie hebben. Door onbevangen te luisteren en aandachtig proberen haar ideeën te leren begrijpen, exploreren met open vragen, zal zij dichter bij haar behoeften komen. Wij zijn luisterend haar klankbord en richten ons steeds op het leveren van onze bijdrage aan haar prestatie [16,21,22].

8. Hou zelf een dagboek bij Verloskunde kan een bombardement van ervaringen inhouden, waardoor het moeilijk wordt te herinneren wat er vorige week gebeurde, laat staan vorig jaar. Onze persoonlijke observaties zijn onze beste leermeesters, vooral wanneer er later op terug gekeken wordt. Door een dagboek bij te houden beschikken wij over een goed middel om onze ervaringen samen te voegen en kennis te verdiepen. Wij zouden op moeten schrijven wat er vandaag

gebeurde; hoe het voelde en wat er geleerd werd en dan terugkijken naar wat er in het verleden over opgetekend werd [21,23].

9. Vertrouw op je intuïtie Intuïtie is kennis die voortkomt uit de vele onbewuste observaties die wij doen. Als wij onze zintuigen gebruiken, door te voelen, te observeren, te luisteren, te ruiken en aan te raken, en aandacht schenken aan wat dat bij onszelf oproept, beginnen deze observaties een patroon te vormen. Door ervaring en reflectie kunnen wij begrijpen wat deze patronen ons vertellen, waarbij wij ons kunnen voorstellen hoe het is gesteld met en anticiperen op de

voorgang van een baring en de behoeften en gevoelens van de vrouw in kwestie [21].

10. Wees een voorbeeld Ons gedrag beïnvloedt anderen – goed of kwaad. Met het praktiseren van bovenstaande ‘TOP’ Tips, in het bijzijn van anderen, geven we een goed voorbeeld dat anderen kunnen volgen. De verloskunde heeft echt behoefte aan rolmodellen, die vorm geven aan gebruiken, gedrag en opvattingen die de normale bevalling bevorderen. Begin vandaag, word een rolmodel! [21].

LITERATUUR

[1] Parratt J. (2000). Trusting enough to be out of control: A pilot study of women’s sense of self during childbirth. Master scriptie. University of Southern Queensland.

[2] Parratt J. Fahy K. Trusting enough to be out of control: A pilot study of women’s sense of self during childbirth. Australian Journal of Midwifery. 2003;16 (1):15-22.

[3] Rockel – Loenhoff A. Wie viel Techniek braucht die Hausgeburt? Deutsche Hebammenzeitschrift. 2006;6:23-25.

[4] Royal College of Midwives RCM (2005) ‘Campaign for normal birth’. www.rcmnormalbirth.org.uk. Website bezocht op 15 juli 2008.

[5] Walsh D (2006). Improving maternity services. Small is beautiful - lessons from a birth centre. UK: Routledge: Taylor & Francis Group.

[6] Walsh D (2007). Evidence-Based Care for Normal Labour and Birth. A guide for midwives. UK: Routledge:Taylor & Francis Group

[7] Keijzer – Landkroon M (2003). Het ballet van de uitdrijving. Een positie en een hulpmiddel. In reader workshop ‘Happy Birth’ 2005 – 2008. Epen: Midwifery Business.

[8] Keijzer – Landkroon M (2003). De baarschelpmethode. Voordrachten over resultaten en gebruik van de baarschelpmethode, in de workshops ‘On hands and knees’ 2003 en 2004

en ‘Happy Birth’ 2005 t/m 2008. Epen: Midwifery Business.

[9] Jonge de A (2008). Birthing positions revisited, examining the evidence for a routine practice. Proefschrift, Universiteit van Nijmegen.

[10] Enkin M, Keirse M, Neilson J, Crowther C, Dudley L, Hodnett E, Hofmeyer J (2000) A guide to effective care in pregnancy and childbirth. Childbirth: The second stage of labour. 3th edition. Oxfort: University press en www. maternitywise.org/guide.

[11] Gupta JK, Hofmeyer GJ. Position for women during second stage of labour. Cochrane Database Syst. Rev. 2004;(1):CD0020062000;(2):CD002006.

[12] Koster Y (2002). ‘On hands and knees’ Toepassing van de knie elleboog houding door eerstelijns verloskundigen in Nederland bij een achterste plaatsing van de foetale schedel. Eindwerk aangeboden ter verkrijging van de graad van vroedvrouw. Academie jaar 2001-2002. Provinciale en Katholieke Hogeschool, Hasselt, België.

[13] Guilliland K, Pairman S (1994). The Midwifery Partnership. Paper for presentation at NZCOM, Rotarua, 12 – 14 August 1994.

[14] Guilliland K, Pairman S (1995). The Midwifery Partnership. Monograph Series: 5/1. Wellington:Victoria University of Wellington, Department of nursing and midwifery.

[15] Pairman S. Partnership revisited: Towards midwifery theory. Journal, New Zealand College of Midwives. 1999;21:06-12.

[16] Oudshoorn C (2003). Bevorderen spontane bevallingen, het verhogen van effectiviteit van vrouwen door partnership. Literatuur onderzoek voor het opzetten van een quasi experimenteel onderzoek. Faculteit sociale wetenschappen. Open Universiteit Nederland.

[17] Edwards N. Mary Uprichard Lecturer. Protection - regulations and standards: enabling or disabling? Midwives. 2004;7:March:116-19 and 7:April:160-63.

[18] zu Sayn - Wittgenstein, F (2007). Geburtshilfe neu denken. Bericht zur Situation und Zukunft de Hebammenwezen in Deutschland. Bern: Verlag Hans Huber.

[19] Reibel T (2003). To investigate management and integration of midwifery models of care in the United Kingdom and Netherlands. The Winston Churchill Memorial Trust of Australia.

[20] Janssen B M, Wiegers T A. Strengths and weakness of midwifery from the perspective of women. Evidence Based Care Midwifery . 2006;4(2):53-9.

[21] Fletcher G. RCM ’campaign for normal birth’ and the NCT; helping women fight fear of childbirth. Midwives. 2006;Vol.9.2.February 2006

[22] Fontein Y (2007). LESS IS MORE. Differences between practices: a survey of women’s views of Dutch midwifery care. Master scriptie. Department of Nursing, Midwifery & Community and Health. Glasgow Caledonian University.

[23] Schaufeli W, Bakker A , de Jonge J (2003). De psychologie van arbeid en gezondheid. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

Happy Looker met toestemming van Yolanda Eijgenstein



Happy lookers zijn wij, vroedvrouwen of verloskundigen, als we vrouwen accepteren zoals ze zijn. Vrouwen altijd als eerste laten praten en ze stimuleren om zelf te denken, zelf te overwegen. Vrouwen zijn uitermate goed in staat om eigen keuzen te maken, ongeacht hun afkomst of opleiding. Nee, niet denken vóór vrouwen, vooral vrouwen de tijd geven, zodat ze zelf overwegen en hun keuze vrij, weloverwogen en zelfstandig maken. Naast ze staan, met ze meelopen, letterlijk mee bewegen. Glimlachen helpt ons om vaker de mond te houden en ze hun gang te laten gaan.